Przez Polskę przebiegają dwa istotne korytarze transportowe, łączące Europę z państwami bałtyckimi i Skandynawią. Transport cargo stanowi w tym kontekście istotną częścią gospodarki i ma znaczący wpływ na wzrost ekonomiczny kraju. Fundamentem rozwoju kolei jest dobra infrastruktura, która pozwoli uzyskać wzrost średniej prędkości przejazdów pociągów towarowych i pomoże zwiększyć przewagę konkurencyjną kolei wobec innych środków transportu. Jednym z głównych czynników, który wpływa na wzrost konkurencyjności kolei jest jakość torów. Stan infrastruktury kolejowej w Polsce wymaga znaczących inwestycji.

Kluczowe punkty węzłow

W odniesieniu do połączeń należących do sieci TEN-T oraz istotnych z punktu widzenia wymiany międzynarodowej, wyróżnić można cztery najważniejsze punkty węzłowe. Należą do nich Warszawa, Poznań, Wrocław oraz Kraków-Konurbacja Górnośląska. Oddzielny przypadek stanowi Trójmiasto, którego porty w Gdańsku i Gdyni stanowią bramę dla towarów transportowanych koleją z południa.

Istotne linie kolejowe z punktu widzenia ruchu międzynarodowego to m.in.:

  1. E30: granica z Niemcami – Legnica – Wrocław – Katowice – Kraków – granica z Ukrainą,
  2. E20: granica z Niemcami – Poznań – Warszawa – granica z Białorusią,
  3. E65: granica z Czechami – Katowice – Warszawa – Gdynia.

Dla sieci bazowej TEN-T przewidziano podwyższone standardy techniczne, zakładające:

  • pełną elektryfikację linii oraz – w miarę potrzeb – bocznic,
  • pełne wdrożenie ERTMS,
  • zapewnienie na liniach towarowych nacisku osi co najmniej 22,5 ton prędkości konstrukcyjnej
    100 km/h i możliwości uruchomienia pociągów o długości 740 metrów,
  • zapewnienie multimodalności sieci bazowej, pozwalającej na włączenie wszystkich rodzajów transportu.

Wskazane zamierzenia UE dotyczące rozwoju towarowego transportu multimodalnego wskazują m.in. na konieczność modernizowania infrastruktury węzłów transportowych oraz infrastruktury dostępu do nich. Także zakładane oczekiwania odnośnie rozwoju transportu w Polsce (wzrost tonażu przewożonego koleją o około     32 proc. do 2030 roku) wskazują na konieczność dostosowania infrastruktury kolejowej do wymagań i oczekiwań klientów, tj. przewoźników kolejowych, spedytorów i innych interesariuszy sektora.

Najważniejsze segmenty

Do najbardziej perspektywicznych segmentów rynku przewozów transportowych należą system przewozów całopociągowych i system przewozów intermodalnych. W ramach segmentu przewozów całopociągowych należy wskazać na potencjał w transporcie węgla, rudy, produktów masowych i kruszyw. Aby w pełni go wykorzystać należy dążyć do:

  • budowy nowoczesnych punktów ładunkowych,
  • dostosowaniu infrastruktury do długich i ciężkich pociągów,
  • rozwijaniu sieci punktów ładunkowych w pobliżu miejsc wykorzystywania kruszyw,
  • rozwijania taboru o większej pojemności.

Drugim bardzo perspektywicznym segmentem są przewozy intermodalne. Cechy wyróżniające a zarazem aspekty, które należy rozwijać by w pełni wykorzystać potencjał segmentu to:

  • przewóz ładunków wysoko przetworzonych,
  • perspektywiczny system dla tranzytu,
  • preferencja dla przewozów nietowarzyszących,
  • wykorzystywanie typowych jednostek ładunkowych,
  • wagony platform typu L i S,
  • sieć terminali z nowoczesnymi urządzeniami przeładunkowymi.

Prognozy wskazują na wzrost przewozów kolejowych dla poszczególnych segmentów rynku przewozów pasażerskich i towarowych. Przewidywany wzrost przewozów nie będzie jednak równomierny. Wzrost przewozów przełoży się na wzrost liczby pociągów, który z kolei będzie wymagał zapewnienia odpowiedniej zdolności przepustowej linii kolejowych. Na szeregu odcinków sieci kolejowej już obecnie występują problemy z prowadzeniem ruchu pociągów, szczególnie w godzinach szczytu. W przypadkach najtrudniejszych konieczne jest dobudowanie dodatkowego toru lub dodatkowych torów. Takimi miejscami są np. odcinki położone w obszarze ciążenia dużych aglomeracji miejskich.